Deprem anında ve hemen sonrasındaki ilk dakikalar, hayat kurtarmak için en kritik zaman dilimidir. Bu süreçte doğru müdahale; paniği kontrol altına almak, güvenliği sağlamak ve organize bir şekilde hareket etmek üzerine kuruludur.
Depremde ilk müdahale aşamalarını şu şekilde özetleyebiliriz:
1. Sarsıntı Anında: “Çök-Kapan-Tutun”
Deprem başladığında yapılacak ilk ve en önemli müdahale, kendi güvenliğinizi sağlamaktır.
- Çök: Güvenli bir yer bulup (sağlam bir masa altı veya yanındaki korunaklı alan) dizlerinizin üzerine çökün.
- Kapan: Başınızı ve boynunuzu kollarınızla koruyacak şekilde kapanın.
- Tutun: Sarsıntı bitene kadar bulunduğunuz yere tutunun.
2. Sarsıntı Bittikten Hemen Sonra: Tahliye ve Güvenlik
Sarsıntı durur durmaz, sakin ama hızlı bir şekilde ikincil riskleri (yangın, patlama) minimize etmelisiniz:
- Tesisatları Kapatın: Gaz vanasını, elektrik şalterini ve su musluklarını kapatın.
- Acil Durum Çantasını Alın: Daha önceden hazırladığınız çantayı yanınıza alın.
- Dışarı Çıkın: Asansörleri kesinlikle kullanmadan, merdivenlerden güvenli bir açık alana çıkın.
3. Çevredeki Kişilere Müdahale ve İlk Yardım
Güvenli bölgeye ulaştıktan sonra, eğitiminiz varsa şu adımları izleyin:
- Durum Değerlendirmesi: Kendi sağlığınızdan emin olduktan sonra çevrenizdeki yaralıları kontrol edin.
- Hafif Yaralılar: Kanaması olanlara temiz bezle baskı yapın.
- Ağır Yaralılar: Eğer hayati bir tehlike (yangın vb.) yoksa, profesyonel ekipler gelene kadar ağır yaralıları kesinlikle hareket ettirmeyin. Omurga zedelenmeleri kalıcı felce yol açabilir.
4. Enkaz Altındaysanız Yapılması Gerekenler
Eğer enkaz altında kaldıysanız enerjinizi tasarruflu kullanmalısınız:
- Panik Yapmayın: Nefesinizi kontrol edin.
- Sesinizi Duyurun: Bağırmak yerine, çevredeki metal borulara veya sert zeminlere vurarak (ritmik sesler çıkararak) yerinizi belli etmeye çalışın.
- Tozdan Korunun: Ağzınızı ve burnunuzu bir giysi parçasıyla kapatarak toz solumamaya çalışın.